Kısa özet
Çoğu iş ilanı gerçek olsa da bazı dolandırıcılar sahte ilanlar kullanarak kişisel verilerini ya da paranı çalmaya çalışabilir. Bu yazıda, en yaygın iş dolandırıcılıklarını nasıl fark edebileceğini ve iş ararken kendini nasıl koruyabileceğini öğreneceksin.
İş dolandırıcılığı neden olur?
Dolandırıcılar sahte iş ilanlarını şu amaçlarla yayınlayabilir:
- Kimliğini ya da finansal bilgilerini çalmak
- Sana para göndertmek
- Farkında olmadan seni yasa dışı işlere dahil etmek
Bu dolandırıcılıklar iş ilanı sitelerinde, e-maillerde, sosyal medyada ya da mesajlaşma uygulamaları üzerinden karşına çıkabilir.
Yaygın iş dolandırıcılığı türleri
Çek dolandırıcılığı
Nedir?
Çek dolandırıcılığı, geçersiz bir çeki bozdurman için yapılan bir kandırmacadır. Sonrasında dolandırıcı, paranın bir kısmını başka birine göndermeni ister. Ancak banka çeki sahte olarak tespit ettiğinde tüm paradan sen sorumlu tutulursun.
Dolandırıcılar şunları söyleyebilir:
- Kişisel asistan ya da bakıcıya ihtiyaçları olduğunu, malzeme alman için sana çek göndereceklerini
- Yakında yeni bir ofis açacaklarını ve ofis ekipmanları için sana para göndereceklerini
- Sana iş için peşin ödeme yapacaklarını, ardından bu paranın bir kısmını başka bir hesaba göndermeni isteyeceklerini
Kara para aklama dolandırıcılığı
Nedir?
Bu tür dolandırıcılıkta, bir başkası adına para transferi yapman ya da işlem gerçekleştirmen istenir. Para sana ait olmasa bile bu durum yasa dışı olabilir ve ciddi sonuçlar doğurabilir.
Dolandırıcılar şunları yapabilir:
- Western Union, MoneyGram veya kripto para gibi yöntemlerle para göndermeni ya da almanı isteyebilir
- Başkasının adına hesaplar arasında para aktarmanı ya da büyük meblağlı alışverişler yapmanı talep edebilir
Paket gönderme dolandırıcılığı
Nedir?
Bu dolandırıcılık türü, sana evden çalışma fırsatı sunar gibi görünür. Evine gelen paketleri başka adreslere göndermen istenir. Ancak bu paketlerde çalıntı ürünler ya da sahte para transfer belgeleri olabilir.
Dolandırıcılar şunları yapabilir:
- Evine paket gönderip bunları ön ödemeli etiketlerle başka yerlere yollamanı isteyebilir
- "Ürün Yönetim Sorumlusu" ya da "Paket İşleme Asistanı" gibi pozisyon adları kullanarak ilan verebilir
Ücret dolandırıcılığı
Nedir?
Ücret dolandırıcılığı bir işe başvurmak, iş görüşmesi yapmak ya da işe alınmak için senden ödeme yapmanı isteyen bir kandırmacadır. Gerçek işverenler bazen üniforma veya iş ekipmanları için ücret talep edebilir ama bu tür masraflar genellikle işe başladıktan sonra maaşından kesilir.
Dolandırıcılar senden şu konular için ödeme yapmanı isteyebilir:
- Başvurular
- İş görüşmeleri
- İşe alım uzmanı hizmetleri
- CV hazırlama ya da düzenleme yardımı
- Eğitim ya da işe alıştırma süreci
- Adli sicil veya geçmiş kontrolleri
Kripto para dolandırıcılığı
Nedir?
Bu dolandırıcılık türü, Bitcoin veya Ether gibi dijital paraları içerir. Dolandırıcılar senden para almaya, başkalarını dolandırmalarına yardım etmene ya da kripto parayla sahte işler yapmana çalışabilir.
Dolandırıcılar şunları yapabilir:
- Seni bir kripto para uygulamasına ya da programa yatırım yapman için ikna etmeye çalışabilir
- Başkalarını kripto para almaya yönlendirmeni isteyebilir
- Kripto para satmanı ya da "madencilik" yapmanı talep edebilir
- Nakit parayı kripto paraya çevirmeni isteyebilir
Kimlik hırsızlığı
Nedir?
Dolandırıcılar kişisel verilerini ele geçirmeye çalışabilir. Bu bilgileri kullanarak işsizlik maaşı ya da sağlık hizmeti gibi devlet desteklerine ulaşabilirler. Sonuç olarak işsizlik maaşı dolandırıcılığı ya da vergi kimliği hırsızlığı gibi ciddi sorunlar yaşanabilir.
Dolandırıcılar şunları yapabilir:
- Kişisel verilerini paylaşmanı isteyebilir
- Ehliyetinin (ön ve arka yüzü), pasaportunun, sosyal güvenlik numaran ya da doğum tarihin gibi belgelerin kopyasını talep edebilir
İşsizlik maaşı dolandırıcılığı
Birinin senin kişisel verilerini kullanarak kendisine ait olmayan işsizlik maaşını alması durumudur.
Vergi kimliği dolandırıcılığı
Bu tür dolandırıcılıkta, biri sosyal güvenlik numaranı kullanarak vergi iadeni çalmaya ya da senmiş gibi davranmaya çalışır.
Dolandırıcılıklara karşı korun
İş ararken dikkatli ol.
- Güvenli iş arama yönergelerimizi takip et.
- Dolandırıcılık amaçlı pozisyon adlarını nasıl tanıyacağını öğren.
İşverenlerle güvenli bir şekilde iletişim kur.
Bir dolandırıcılıktan şüpheleniyorsan neler yapılması gerektiğini bil.
- Dolandırıldığını düşünüyorsan izlemen gereken adımlar burada.
- Dolandırıcılık mı yoksa spam mi? Aradaki farkı anlamayı öğren.